Acil Durum Rehberi
Deprem Anında Ne Yapmalı?
Deprem başladığında saniyeler hayati önem taşır. Doğru hareket yaralanma riskini azaltır, yanlış hareket ise riski artırır. Bu rehber, deprem sırasında ve sonrasında yapılması gerekenleri adım adım açıklar. Bilgiler AFAD ve yaygın acil durum rehberlerindeki temel önerilerle uyumlu olacak şekilde hazırlanmıştır.
1. Çömel — Kapan — Tutun
Deprem başladığı anda yapılacak ilk ve en önemli hareket budur. Dünya genelinde acil durum otoriteleri tarafından önerilen standart prosedürdür.
ÇÖMEL
Elleriniz ve dizleriniz üzerine çömelin. Bu pozisyon düşmeyi önler ve hareket etmenizi sağlar.
KAPAN
Sağlam bir masa veya mobilyanın altına girin. Yoksa bir iç duvarın yanına çömelin ve başınızı kollarınızla koruyun.
TUTUN
Masa bacaklarından sıkıca tutunun. Sarsıntı durana kadar bu pozisyonda kalın. Masa kayarsa onunla birlikte hareket edin.
Bu hareket basit görünür ama etkilidir. Deprem sırasında en çok yaralanma düşen eşya ve cam parçalarından kaynaklanır. Çömel-Kapan-Tutun, baş ve boyun yaralanmalarını önemli ölçüde azaltır.
2. Bina İçindeyseniz
• Sarsıntı sırasında koşarak dışarı çıkmaya çalışmayın — merdivende veya kapı önünde düşen eşyalar daha tehlikelidir.
• Pencerelerden, camlardan, aynalardan ve devrilebilecek mobilyalardan uzak durun.
• Asansör kullanmayın — sarsıntı sırasında asansör arızalanabilir.
• Mutfaktaysanız ocağı kapatın ve sıcak yüzeylerden uzaklaşın.
• Yataktaysanız yastığınızla başınızı koruyun ve yatakta kalın — yerde kırık cam riski vardır.
• Engelli veya hareket kısıtlılığı olan kişiler: mümkünse tekerlekli sandalyeyi kilitleyin, başınızı koruyun, yardım bekleyin.
Sarsıntı durduğunda: ayakkabı giyin (kırık cam riski), deprem çantanızı alın, doğalgaz vanasını kapatın ve binayı merdivenden sakin bir şekilde terk edin.
3. Dışarıdaysanız
• Binalardan, elektrik direklerinden, ağaçlardan ve duvarlardan uzaklaşın.
• Açık bir alana geçin ve çömelin.
• Başınızı kollarınızla veya çantanızla koruyun.
• Yıkılabilecek yapıların altından geçmeyin.
4. Araçtaysanız
• Yavaşlayın ve yolun sağına çekin.
• Köprü, üst geçit, tünel ve enerji hatlarının altında durmayın.
• El frenini çekin ve araç içinde kalın — araç sizi düşen nesnelerden korur.
• Sarsıntı durduğunda hasarlı yollardan, köprülerden ve tünellerden kaçının.
5. Asansördeyseniz
• Mümkünse en yakın kata çıkmaya çalışın.
• Asansör duruyorsa acil çağrı butonuna basın.
• Kapıyı zorla açmaya çalışmayın — kurtarma ekibini bekleyin.
• Çömelip başınızı koruyun.
6. Sarsıntı Durduğunda
Sarsıntı durması her şeyin bittiği anlamına gelmez. Artçı depremler dakikalar içinde gelebilir. Aşağıdaki adımları sakin bir şekilde uygulayın:
Kendinizi kontrol edin: Yaralı mısınız? Yanınızdaki kişileri kontrol edin. Ciddi yaralanma varsa hareket ettirmeyin, yardım çağırın.
Ayakkabı giyin: Yerde kırık cam ve moloz olabilir. Kesinlikle yalınayak yürümeyin.
Doğalgazı kapatın: Gaz kokusu alıyorsanız vanayı kapatın, pencereyi açın ve binayı terk edin. Elektrik düğmelerine dokunmayın — kıvılcım patlamaya yol açabilir.
Binayı terk edin: Merdiveni kullanın, asansöre binmeyin. Deprem çantanızı alın. Sakin ve düzenli şekilde çıkın.
Toplanma noktasına gidin: Önceden belirlediğiniz toplanma noktasına yürüyün. Binalardan ve duvarlardan uzak durun.
7. Aile ile İletişim
Deprem sonrası telefon hatları dakikalar içinde tıkanır. Doğru iletişim stratejisi fark yaratır:
• Arama yapmak yerine SMS gönderin — SMS daha az bant genişliği kullanır ve kuyrukta bekleyerek iletilir.
• Şehir dışındaki irtibat kişinizi arayın — yerel hatlar meşgulken şehirlerarası bağlantı çalışabilir.
• Önceden belirlenmiş toplanma noktanıza gidin — internet ve telefon yoksa fiziksel buluşma en güvenilir yöntemdir.
• Telefon pilinizi koruyun — ekran parlaklığını düşürün, gereksiz uygulamaları kapatın.
DepremMobil'in Heartbeat özelliği, deprem sonrası aile üyelerinize periyodik durum güncellemesi göndermek üzere tasarlanmaktadır. Uygulama yayınlanana kadar geçici alternatif olarak AKUT Güvendeyim SMS servisini kullanabilirsiniz.
8. Artçı Depremlere Hazır Olun
Büyük bir depremin ardından artçı depremler günlerce, hatta haftalarca sürebilir. Bazı artçılar ana deprem kadar güçlü olabilir. Her artçıda aynı Çömel-Kapan-Tutun prosedürünü uygulayın.
• Hasar görmüş binalara girmeyin — artçı depremde çökebilir.
• Kıyı bölgelerindeyseniz tsunami uyarılarını takip edin.
• Gaz kaçağı şüphesi varsa binaya girmeyin.
• AFAD ve yerel yetkililerden gelen resmi açıklamaları takip edin.
9. İlk 72 Saat
Büyük depremlerde resmi yardım ekipleri herkese aynı anda ulaşamaz. İlk 72 saat kendi imkânlarınızla geçirmeniz gerekebilir. Bu sürede:
• Deprem çantanızdaki su ve yiyeceği kullanın.
• Suyunuzu dikkatli tüketin — kişi başı günde 2-3 litre hedefleyin.
• Komşularınızla yardımlaşın — özellikle yaşlı, engelli ve çocuklu aileler desteğe ihtiyaç duyabilir.
• Resmi duyuruları takip edin — pilli radyo veya telefon ile AFAD açıklamalarını dinleyin.
• Hasar görmüş binaya dönmeyin — yetkililerin güvenli dediği zamana kadar bekleyin.
• Vital ID profiliniz varsa, sağlık ekiplerine bilgilerinizi QR kod ile paylaşabilirsiniz.
Deprem Anında YAPMAYIN
✗ Sarsıntı sırasında koşarak dışarı çıkmayın
✗ Asansör kullanmayın
✗ Merdivenlere koşmayın — sarsıntı durmasını bekleyin
✗ Balkonlara çıkmayın
✗ Pencereden atlamayın
✗ "Hayat üçgeni" diye bilinen yöntemi uygulamayın — resmi acil durum rehberlerinde önerilen yaklaşım Çömel-Kapan-Tutun'dur
✗ Hasar görmüş binaya "eşyalarımı alayım" diye girmeyin
✗ Dedikodulara inanmayın — sadece resmi kaynaklardan bilgi alın
✗ Telefon hatlarını gereksiz aramalarla meşgul etmeyin — SMS kullanın
Sıkça Sorulan Sorular
Deprem anında ne yapmalı?
Çömel-Kapan-Tutun hareketini uygulayın: yere çömelin, sağlam bir masa altına girin, bacaklarından tutunun. Sarsıntı durana kadar bekleyin. Koşmayın, merdiven veya asansör kullanmayın.
Deprem sırasında dışarı mı çıkmalı?
Sarsıntı sırasında hayır. Koşarak dışarı çıkmak düşen eşya ve cam parçalarıyla yaralanma riskini artırır. Sarsıntı durduktan sonra binayı sakin bir şekilde merdivenden terk edin.
Asansörde deprem olursa ne yapmalı?
Mümkünse en yakın kata çıkmaya çalışın. Asansör duruyorsa acil çağrı butonuna basın ve kapının açılmasını bekleyin. Asansörü zorla açmaya çalışmayın.
Artçı depremler ne kadar sürer?
Artçı depremler günlerce, hatta haftalarca sürebilir. Her artçıda aynı Çömel-Kapan-Tutun prosedürünü uygulayın. Hasar görmüş binalara girmeyin.
Depreme Önceden Hazırlanın
En iyi deprem stratejisi önceden hazırlıktır. Aile deprem planınızı oluşturun, deprem çantanızı hazırlayın ve DepremMobil ile hazırlığınızı dijitalleştirin.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel afet eğitiminin yerini almaz. Bilgiler AFAD ve yaygın acil durum rehberlerindeki temel önerilerle uyumlu olacak şekilde hazırlanmıştır. Deprem hazırlığı konusunda detaylı bilgi için AFAD'ın resmi kaynaklarına başvurun. DepremMobil profesyonel arama-kurtarma hizmetinin yerini almaz.