Rehber
Aile Deprem Hazırlık Planı:
Adım Adım Rehber
Türkiye’de yaşayan her ailenin bir deprem planı olmalı. Deprem çantası hazırlamak önemlidir — ama asıl kritik olan, ailenizin deprem anında ve sonrasında ne yapacağını bilmesidir. Bu rehber, ailenizle birlikte hazırlayabileceğiniz somut bir 7 adımlık koordinasyon planı sunar.
Neden Aile Deprem Planı Şart?
6 Şubat 2023 depremlerinden sonra en sık duyulan cümle şuydu: “Aileme ulaşamıyorum.” İnternet ve telefon şebekesi saatlerce çöktü. Toplanma noktası belirlenmemiş aileler, birbirini bulmak için çaresizce dolaştı.
Bir deprem planı, “deprem olursa ne yaparız” sorusunun cevabını önceden belirler. Herkesin şok anında bile hatırlayabileceği, basit ve net bir yol haritasıdır. Aile deprem planı olan aileler, kriz anında daha hızlı hareket eder ve daha az panik yaşar.
Bu plan bir uygulama gerektirmez. Kağıt, kalem ve 30 dakikanız yeterlidir. Aşağıdaki 7 adımı ailenizle birlikte uygulayın.
Unutmayın: Deprem sonrası ilk 72 saat en kritik dönemdir. Resmi yardım ekipleri büyük depremlerde herkese aynı anda ulaşamaz. Kendi ailenizi koordine edebilmek, hem sizin hem de yardım ekiplerinin işini kolaylaştırır. Hazırlıklı aileler, yardıma ihtiyaç duyan başkalarına da destek olabilir.
7 Adımlık Plan Özeti
| Adım | Ne Yapılacak | Kim Yapar |
|---|---|---|
| 1 | Aile toplantısı yapın | Tüm aile birlikte |
| 2 | Görev dağılımı belirleyin | Ebeveynler koordine eder |
| 3 | Toplanma noktaları seçin | Tüm aile birlikte |
| 4 | İletişim stratejisi kurun | Ebeveynler + irtibat kişisi |
| 5 | Özel ihtiyaçları planlayın | İlgili aile üyesi |
| 6 | Evinizi gözden geçirin | Ebeveynler |
| 7 | Planı test edin ve güncelleyin | Tüm aile birlikte |
Adım 1: Aile Toplantısı Yapın
Deprem planının ilk adımı herkesin bir araya gelmesidir. Çocuklar dahil tüm aile üyelerini toplayın. Toplantının amacı korkutmak değil, hazırlıklı olmanın güç verdiğini hissettirmektir.
Konuşulacaklar: Deprem olursa nerede buluşuruz? Kim neyi yapar? Birbirimize ulaşamazsak ne yaparız? Evde en güvenli yer neresi?
Küçük çocuklara “Çömel-Kapan-Tutun” hareketini oyun gibi öğretin. Yaşa uygun bir dil kullanın; 4-6 yaş grubuna “yere çöküp kafamızı koruyoruz” gibi basit anlatımlar yeterlidir. Daha büyük çocuklara sorumluluk verin — bu onları güçlendirir.
Toplantıyı uzun tutmayın — 30 dakika yeterlidir. Amacınız mükemmel bir plan değil, herkesin temel adımları bilmesidir. Planı kağıda yazın, buzdolabına asın. Her 6 ayda bir toplantıyı tekrarlayın.
Adım 2: Görev Dağılımı Belirleyin
Deprem anında herkesin bir görevi olmalı. Görev dağılımı paniği azaltır çünkü herkes ne yapacağını bilir.
Örnek Görev Dağılımı
Anne/Baba 1: Küçük çocuğu al, deprem çantasını kap, toplanma noktasına git.
Anne/Baba 2: Doğalgazı kapat, elektriği kes, büyük çocuğu al, toplanma noktasına git.
Büyük çocuk (12+): Kendi sırt çantasını al, ebeveyne eşlik et, dışarı çık.
Yaşlı aile üyesi: İlaçlarını al, önceden belirlenmiş güvenli alana geç, yardım bekle.
Not: Görev dağılımı ailenizin yapısına göre değişir. Önemli olan herkesin önceden ne yapacağını bilmesidir.
Adım 3: Toplanma Noktaları Seçin
İki toplanma noktası belirleyin: biri evinize yakın (mahalle parkı, okul bahçesi), diğeri daha uzak (farklı bir mahalle veya ilçe). Evinize yakın nokta ilk buluşma için, uzak nokta bölge tahliyesi gerektiğinde kullanılır.
Toplanma Noktası Seçim Kriterleri
• Bina çökme riski olmayan açık alan olmalı
• Yüksek binalardan, elektrik hatlarından ve duvarlardan uzak olmalı
• Tüm aile üyelerinin yürüyerek ulaşabileceği mesafede olmalı
• Çocuklar dahil herkes yerini bilmeli ve tanımalı
• AFAD toplanma alanı yakınızdaysa onu tercih edin
Önemli: Toplanma noktalarınızı bir kâğıda yazın ve buzdolabına asın. Çocuklarınızın okul çantasına da bir kopya koyun. Dijital erişim kesildiğinde bu fiziksel not hayati önem taşır.
Adım 4: İletişim Stratejisi Kurun
Büyük depremlerde yerel telefon hatları dakikalar içinde tıkanır. Ancak şehirlerarası veya uluslararası aramalar bazen çalışabilir. Bu nedenle şehir dışında yaşayan bir irtibat kişisi belirleyin.
İletişim Planı Kontrol Listesi
Şehir dışı irtibat kişisi: Farklı bir şehirde yaşayan bir akraba veya yakın arkadaş. Herkes bu kişinin numarasını ezbere bilmeli.
SMS önceliği: Arama yerine SMS gönderin. SMS daha az bant genişliği kullanır ve hat tıkalıyken bile kuyrukta bekleyip iletilir.
İnternetsiz iletişim: İnternet tamamen kesildiğinde, önceden belirlenen toplanma noktası birincil iletişim yönteminiz olur. “Burada değilsem, yedek noktaya git” kuralını herkes bilmeli.
Fiziksel not: Her aile üyesinin cüzdanında küçük bir kart olsun: irtibat kişisinin adı + telefonu, iki toplanma noktası adresi, kan grubu.
DepremMobil’in Heartbeat özelliği, deprem sonrası aile üyelerinize periyodik durum güncellemesi göndermek üzere tasarlanmaktadır — internet veya Bluetooth bağlantısı üzerinden çalışır. Uygulama yayınlanana kadar geçici alternatif olarak AKUT Güvendeyim SMS servisini de kullanabilirsiniz. Ayrıca tüm aile üyelerinin telefonlarına acil durum bilgilerini (kan grubu, alerji, irtibat kişisi) kilit ekranına ekleyin.
Hatırlatma: İletişim planınızın en güçlü parçası dijital araçlar değil, önceden belirlenmiş fiziksel buluşma noktalarıdır. Tüm teknoloji çöktüğünde bile “toplanma noktasında buluşuruz” kuralı çalışır.
Adım 5: Özel İhtiyaçları Planlayın
Her ailenin kendine özgü ihtiyaçları vardır. Aşağıdaki kategorileri ailenize göre değerlendirin.
İlaç ve Sağlık
Düzenli ilaç kullanan aile üyeleri için en az 3 günlük yedek ilaç hazırlayın. İlaç listesini yazılı olarak deprem çantasına koyun. Alerji bilgilerini bir karta yazın.
Küçük Çocuklar
Bebek bezi, mama, su ve bir teselli oyuncağı hazırlayın. Çocuğunuzun cebine veya çantasına isim + telefon bilgisi olan bir kart koyun. Okuldayken deprem olursa ne yapacağını okulun acil durum planıyla uyumlu şekilde konuşun.
Yaşlı Aile Üyeleri
Hareket kısıtlılığı olan yaşlılar için tahliye güzergâhını önceden belirleyin. Asansör kullanılamayacağını hatırlayın. İlaçlarını ve tıbbi cihazlarını (işitme cihazı, gözlük) erişilebilir yerde tutun.
Evcil Hayvanlar
Evcil hayvanınız için taşıma çantası veya tasma hazırlayın. 3 günlük mama ve su ayırın. Evcil hayvanlı aileler için toplanma noktasına ulaşım planı ayrıca düşünülmelidir.
Adım 6: Evinizi Gözden Geçirin
Ev içinde basit önlemler, yaralanma riskini önemli ölçüde azaltır. Aşağıdaki kontrolleri yapın:
• Kitaplık, dolap ve büyük mobilyaları duvara sabitleyin
• Yatak başının üstüne ağır nesne koymayın
• Sıcak su tesisatının ve doğalgaz valfinin yerini bilin
• Her odada “güvenli üçgen” (sağlam masa yanı, iç duvar) belirleyin
• Çıkış yollarını açık tutun; kapı önlerini tıkamayın
• Deprem çantasını kapı yanına, kolay erişilebilir yere koyun
İpucu: Evinizde bir tur atın ve “deprem olsa üstüme ne düşerdi?” sorusunu her oda için sorun. En basit önlemler en etkili olanlardır.
Ayrıca her aile üyesinin yatağının yanına birer çift ayakkabı ve el feneri koyun. Gece saatlerinde meydana gelen depremlerde kırık cam üzerinde yalınayak yürümek sık yaşanan bir yaralanma nedenidir. Doğalgaz vanasını kapatmayı tüm yetişkin aile üyelerine öğretin.
Adım 7: Planı Test Edin ve Güncelleyin
Hazırladığınız plan kağıtta kaldığı sürece yetersizdir. 6 ayda bir aile tatbikatı yapın: deprem sireni ses efektiyle başlatın, herkes görevini yerine getirsin, toplanma noktasında buluşun. Süreci ölçün — ilk seferde 15 dakika süren şey, alıştıkça 5 dakikaya düşer.
Planı güncelleyin: taşındıysanız, yeni aile üyesi geldiyse, çocuklar büyüdüyse, ilaçlar değiştiyse planı revize edin. Güncel olmayan plan, plan olmaması kadar risklidir.
Tatbikat sırasında çocuklara ödül verin — bu süreci pozitif bir deneyime dönüştürür ve kalıcılığı artırır.
Tatbikat sonrası değerlendirme yapın: Kim görevini hatırladı? Toplanma noktasına ulaşmak ne kadar sürdü? Deprem çantası kolayca bulunabildi mi? Bu soruların cevapları, planınızın zayıf noktalarını gösterir. Her tatbikattan sonra planı güncelleyin ve bir sonraki tatbikat tarihini belirleyin.
Hızlı Kontrol Listesi
Aşağıdaki maddeleri ailenizle birlikte kontrol edin. Eksik olanı tamamlayın:
☐ Aile toplantısı yapıldı
☐ Her aile üyesinin görevi belli
☐ Birincil toplanma noktası belirlendi
☐ Yedek toplanma noktası belirlendi
☐ Şehir dışı irtibat kişisi seçildi ve herkes numarayı biliyor
☐ İlaçlar ve özel ihtiyaçlar hazırlandı
☐ Ev içi güvenlik kontrolü yapıldı
☐ Deprem çantası kapı yanında
☐ Plan yazılı olarak buzdolabına / panoya asıldı
☐ İlk tatbikat tarihi belirlendi
Sıkça Sorulan Sorular
Aile deprem planı nedir?
Deprem öncesi, sırası ve sonrasında aile üyelerinin ne yapacağını, nerede buluşacağını ve nasıl iletişim kuracağını belirleyen yazılı bir koordinasyon planıdır.
Çocuklara deprem planı nasıl anlatılır?
Yaşa uygun, sakin bir dille anlatın. Tatbikatı oyun gibi kurgulayabilirsiniz. Çömel-Kapan-Tutun hareketini birlikte pratik edin. Korkutmadan, hazırlıklı olmanın güç verdiğini vurgulayın.
Toplanma noktası nasıl belirlenir?
Bina çökme riski olmayan açık bir alan seçin: park, okul bahçesi veya geniş cadde. Eve yakın birincil ve daha uzak bir yedek nokta belirleyin. Tüm aile üyeleri her iki noktanın yerini bilmelidir.
Depremde internet kesilirse aile ile nasıl iletişim kurulur?
Şehir dışında bir irtibat kişisi belirleyin — yerel hatlar meşgulken şehirlerarası bağlantı çalışabilir. Önceden belirlenen toplanma noktaları en güvenilir iletişim yöntemidir. DepremMobil’in Heartbeat özelliği bu iletişimi tek platform üzerinden çözmek üzere tasarlanmaktadır. Uygulama yayınlanana kadar AKUT Güvendeyim SMS servisi de kullanılabilir.
Planınızı Dijitalleştirin
DepremMobil, aile deprem planınızı dijital ortama taşımanıza, aile üyelerinin durumunu takip etmenize ve acil bilgilerinizi tek yerde saklamanıza yardımcı olmak üzere tasarlanmaktadır. Uygulama şu anda geliştirme aşamasındadır.
DepremMobil HakkındaKontrol Listesini İndirin
7 adımlık aile deprem planı kontrol listesini PDF olarak indirin, yazdırın ve buzdolabınıza asın.
PDF Kontrol Listesini İndirBu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel afet eğitiminin yerini almaz. Deprem hazırlığı konusunda detaylı bilgi için AFAD’ın resmi kaynaklarına başvurun. DepremMobil profesyonel arama-kurtarma hizmetinin yerini almaz.